Саразми бостонӣ (Ancient Sarazm, Древний Саразм). Абдурауф Раззоқов

Шаҳраки қадимаи Саразм аз ёдгориҳои куҳантарини мардуми Осиёи Марказӣ буда, аз маданияти кишоварзиву шаҳрсозӣ ва ҳунармандии ниёгонамон ҳикоят мекунад. Дар ин ҷо бештар иморатҳои маъмурӣ, ки то 100-160 метри мураббаъ масоҳат доранд, сохта шудаанд. Атрофи онҳоро ҳуҷраҳои хоҷагӣ, растаҳои ҳунармандӣ иҳота намуда, онҳоро баъзан кӯчаю паскӯчаҳои сангфарш (регмайдаҳои дарёӣ) аз ҳам ҷудо менамоянд.

Биноҳои истиқоматӣ бештар дар самти шимолу ғарбӣ ва биноҳои маъмурӣ дар самти ҷанубу шарқи ёдгорӣ, растаҳои ҳунармандӣ дар шафати биноҳои маъмурӣ ва кӯчаҳои марказӣ ҷой гирифтаанд.

Ибодатхонаҳо ақоиди мазҳабии сокинони Саразмро бозгӯ мекунанд. Дар маркази фарши толори ибодатхонаҳо оташдонҳои чоркунҷа сохта шуда, умқи начандон жарфе барои барафрӯхтани оташ доранд.

31 — июли соли 2010 ёдгории Саразм дар сессияи 34-уми ЮНЕСКО, ки дар Бразилия баргузор гардид, ба феҳристи Мероси фарҳанги умумибашарӣ шомил шуд.

Sarazm is a Proto-Urban centre which developed trade and monumental architecture during the Aeneolithic and Bronze Age periods (middle of 4th — end of 3d millennium B.C.). The settlement is located on the left bank of the Zeravshan river 15 km West of Pandjakent in Sogdiana Province in Tajikistan. Its surface covers approximately 130 ha. Subsistence economy was represented by farming and cattle raising. The craft economy had a complex nature: metallurgy, jewellery and pottery production, weaving, basketry and leather works, stone flaking and working of precious and colored stones were developed. In sum, the “Sarazmians” were a people with a highly developed material culture, according to the standard of Proto-Urban Eurasia.

Architecture is represented by domestic, public and cultural buildings. The population possibly worshiped fire, as suggested by the presence of large and small circular and quadrangular accurately constructed fire places or “altars” located in the main rooms of the complex buildings.

On July 31, 2010 in the 34th Session of the UNESCO, held in Brazil, the Proto-Urban site of Sarazm was included in the World Heritage List.

Протогородское поселение Саразм было обнаружено осенью 1976 г. археологом Абдуллоджоном Исахоновым. Памятник расположен в 15 километрах к западу от города Пенджикент и в 45 километрах к востоку от города Самарканд.

Первоначальная площадь памятника составляла около 100 га. Городище интенсивно обживалось в течение около тысячи лет, с наибольшим расцветом в период позднего энеолита и ранней бронзы.

31-го июля 2010 года на 34-ой сессии ЮНЕСКО, состоявщейся в Бразилии, протогородское поселение Саразм был внесен в список Всемирного культурного наследия.