Мирзо Абдулқодири Бедил (1644, Азимобод — 5 декабри 1720, Деҳлӣ) — шоир, насрнавис ва мутафаккири бузурги форсизабони Ҳиндустон ва яке аз нобиғаҳои адабиёти форс-тоҷик. Аҳли илму адаб ӯро бо унвони Абулмаонӣ ёд мекунанд.

Бедил дар оилаи Мирзо Абдулхолиқ, ки аз аҳли сипоҳ ва пайрави тариқаи қодирия буд, ба дунё омадааст. Ӯ аз хурдсолӣ ба омӯзиши илм ва адабиёт машғул шуда, то синни даҳсолагӣ забонҳои гуногун, аз ҷумла форсӣ, арабӣ, туркӣ ва санскритро омӯхта буд. Истеъдоди шоирии ӯ низ аз ҳамин давра зоҳир гардид.

Дар ҷавонӣ Бедил ба омӯзиши илмҳои замона, тасаввуф, фалсафа ва адабиёти форсӣ машғул шуда, бо донишмандону орифони маъруфи Ҳинд шинос гардид. Ӯ солҳои зиёд дар шаҳрҳои гуногуни Ҳиндустон сафар карда, дар ниҳоят Деҳлиро ҷойи иқомати доимии худ қарор дод.

Бедил дар эҷодиёти худ андешаҳои фалсафӣ, ирфонӣ, ахлоқӣ ва иҷтимоиро ба ҳам омехтааст. Мавзӯъҳои муҳимми осори ӯ инсон, худшиносӣ, маърифат, ишқ, ҳақиқат, ахлоқ ва муносибати инсон бо оламу ҳастӣ мебошанд. Ӯ инсонро дорои мақоми баланд медонист ва бедории ақлу шуурро яке аз роҳҳои асосии камолоти инсон мешуморид.

Бедил яке аз намояндагони барҷастаи сабки ҳиндӣ дар адабиёти форсӣ ба шумор меравад. Шеъри ӯ бо маъниҳои амиқ, ташбеҳу истиораҳои нав, хаёлпардозии фаровон ва баёни мураккабу рамзӣ фарқ мекунад. Аз ин рӯ, дарки ашъори ӯ барои хонанда осон нест ва дар Осиёи Марказӣ маҳфилҳои махсуси бедилхонӣ ба вуҷуд омада буданд.

Мероси адабии Бедил иборат аз куллиёти осори манзум ва мансур аст, ки асарҳои зеринро дар бар мегирад: девони ашъор, девони рубоиёт, маснавиҳои «Муҳити аъзам», «Ирфон», "Тӯри маърифат", "Тилисми ҳайрат", асарҳои мансури «Нукот», «Чор унсур», "Ишорот ва ҳикоёт" ва «Руқаот». Девони ашъори Бедил аз анвои гуногуни адабӣ — ғазал, қасида, достон мухаммас, таркиббанд, қитъа, тарҷеъбанд, мураббаву муаммо, луғзу чистон ва маснавиҳои «Танбеҳу-л-муҳаввисин» (210 байт), «Сифати асп» (391 байт), «Сифати фил» (100 байт), «Сифати шамшер» (45 байт) ва «Сифати забону гуфтори маъшуқ» (7 байт) иборат мебошад.

Бедил 5 декабри соли 1720 дар Деҳлӣ даргузашт. Осори ӯ баъд аз вафоташ, махсусан дар Мовароуннаҳр, Афғонистон ва миёни форсизабонони Осиёи Марказӣ, шуҳрати бештар пайдо кард. Имрӯз Бедил яке аз чеҳраҳои муҳимми адабиёти классикии форс-тоҷик ба шумор меравад.

Фишурда тавассути ҳушвора аз Википедия